1404/07/01
آغاز عصری تازه
وقتی اینترنت برای اولین بار وارد زندگی ما شد، کسی فکر نمیکرد روزی شبکههای اجتماعی بتوانند تا این حد بر ارتباطات و روابط انسانی تأثیر بگذارند. و حالا در آستانه تحولی جدید ایستادهایم: دنیاهای مجازی و متاورس. ما در آیندهی دنیاهای مجازی دیگر فقط با یک پیام یا تصویر ساده ارتباط نمیگیریم، بلکه حضوری واقعیتر را تجربه میکنیم؛ گویی واقعاً در کنار هم هستیم. چنین فضاهایی در آینده، روابط اجتماعی را تغییر میدهند، مرزهای جغرافیایی را کمرنگ میکنند و مفهوم «با هم بودن» را عوض میکنند. در آینده، فناوری و احساسات انسانی دست در دست هم خواهند گذاشت.
تماسهای تصویری و پیامرسانها تاکنون مهمترین پل ارتباطی ما با عزیزان دوردستمان بودهاند. اما متاورس سطح جدیدی از حضور را در دسترس ما میگذارد. تصور کنید به جای یک تماس تصویری خشک، وارد اتاقی سهبعدی شوید، دوستتان را روی صندلی روبهروی خود ببینید و بتوانید از حالتهای صورت و اشارات دست در گفتگو کمک بگیرید و یا حتی در کنار او در یک بازی یا کنسرت شرکت کنید.
مطالعات علوم اعصاب نشان میدهد که مغز ما تجربههای مجازی غوطهور را مانند تجربههای واقعی پردازش میکند. این یعنی احساس نزدیکی و صمیمیت در دنیای مجازی، میتواند همان اثر مثبت دیدار حضوری را داشته باشد.
یکی از شگفتیهای دنیای مجازی این است که دیگر محل تولد یا زندگی، عامل اصلی روابط نیست. علاقهها، رویاها و اهداف مشترک تبدیل به نخهایی میشوند که آدمها را به هم گره میزنند. هنرمندی از ایران میتواند آثارش را در کنار هنرمندی از ژاپن در یک نمایشگاه دیجیتال به نمایش بگذارد. یا گروهی از دانشجویان پزشکی از پنج قاره مختلف می توانند در یک کلاس جراحی مجازی دور یک استاد جمع شوند. حتی گروههای خیریه میتوانند پروژههایی جهانی را دنبال کنند.
تحقیقات اجتماعی نشان داده که چنین اجتماعهایی حس تعلق و هویت جمعی را تقویت میکنند؛ حسی که تا پیش از این محدود به محله، شهر یا کشور بود. این اجتماعات نهتنها مرزها را میشکنند، بلکه همکاریهای جهانی را نیز آسانتر میسازند.
از چالشهای بزرگ زندگی مدرن، میتوان به فاصلههای جغرافیایی اشاره کرد. خانوادههایی که اعضای آنها در کشورهای مختلف زندگی میکنند، معمولاً از کمبود دیدارهای حضوری رنج میبرند. در آینده، با کمک متاورس میتوان این فاصلهها را تا حد زیادی کاهش داد. تصور کنید جشن تولد کودکی در ایران برگزار میشود و پدربزرگ و مادربزرگش از اروپا به صورت آواتار در همان اتاق حاضر میشوند، شمعها را با هم فوت کنند و حتی یک کیک مجازی را ببرند. این تجربه اگرچه فیزیکی نیست، اما از نظر احساسی بسیار نزدیک به واقعیت خواهد بود.
تغییر در ارتباطات اجتماعی تنها به روابط خانوادگی یا دوستانه محدود نمیشود. محیط کار نیز با تغییرات زیادی مواجه خواهد شد. بهجای جلسات آنلاین طولانی و خستهکننده، همکاران میتوانند در یک دفتر مجازی کنار هم حاضر شوند، روی یک تخته مجازی ایدهپردازی کنند یا حتی در یک “راهروی مجازی” با هم گفتوگوی دوستانه داشته باشند.
این نوع ارتباط باعث میشود کار از حالت مکانمحور خارج شود و افراد بتوانند با آزادی بیشتری از هر نقطه جهان در پروژههای مشترک حضور یابند. چنین تحولی میتواند فرصتهای یکسانی را در اختیار ساکنان کشورهای مختلف قرار دهد.
دنیاهای مجازی جایگزین زندگی واقعی نمیشوند؛ بلکه روی فاصلهها، فرهنگها و انسانها پل خواهند زد. همانطور که اینترنت ما را به هم نزدیکتر کرد، متاورس میتواند تجربه نزدیکی و “با هم بودن” را عمیقتر کند. در آیندهای نهچندان دور، روابط انسانی دیگر محدود به مکان و زمان نخواهد بود؛ بلکه هر کسی در هر کجای جهان میتواند احساس کند درست در کنار عزیزان و دوستانش حضور دارد.