همهگیری کرونا بر نحوه ی آموزش و پرورش کودکان بسیار اثرگذار بوده و عصر پساکرونا عصری دیگر در آموزش کودکان را آغاز کرده است. دنیایی که با سرعت نسبتاً ملایمی به سمت مجازی شدن پیش میرفت ناگهان شتاب بالایی گرفت و عصر جدید مجازی رسماً آغاز شد. در این میان رقابت بر سر روشهای مختلف آموزش مجازی برقرار شده است. از اپلیکیشنهای مختلف برگزاری ویدیو کنفرانس گرفته تا بازیهای رایانهای و اندرویدی. در این میان، واقعیت گسترده روش جدیدی است که در میان کشورهای توسعهیافتهتر در کانون توجه قرار گرفته و با اقبال بسیاری مواجه شده است، اما متاسفانه هنوز در ایران به جایگاهی که باید نرسیده است. میتوان امید داشت که با کاربرد واقعیت گسترده در آموزش، انتقال مفاهیم تئوری و عملی به دانشآموزان کیفیت بهتری پیدا کند.
واقعیت گسترده یا eXtended Reality (XR) یک چترواژه برای فناوری های واقعیت مجازی Virtual Reality (VR)، واقعیت افزوده Augmented Reality (AR) و واقعیت ترکیبی Mixed Reality (MR) است. در این فناوری با ترکیب دنیای واقعی و تصاویر دیجیتال، دنیای دیگری خلق میشود که در امکانات، ویژگیها و ظواهر، با دنیای واقعی متفاوت است. گاهی مانند واقعیت مجازی، یک دنیای کاملاً مجازیست و شخص با استفاده از این فناوری کاملاً وارد یک دنیای مجازی دیگر میشود. گاهی مانند واقعیت افزوده، فرد در بستر همین دنیای واقعی، اشیاء و/یا موجودات مجازی دیگری را نیز همزمان با دنیای واقعی و افزون بر آن میبیند و صدایشان را میشنود. و گاهی مانند واقعیت ترکیبی، مخلوطی از هر دو مورد بالا را دارد، یعنی هم میتواند در بستر دنیای واقعی، تصاویر مجازی افزوده شده به این دنیا را ببیند و صدایشان را بشنود و هم میتواند با آنها ارتباط و تعامل برقرار کند.
از فناوری واقعیت گسترده در دنیا برای اهداف متفاوتی بهره گرفته میشود. برخی از این اهداف از این قرارند:
شاید یکی از موفقترین و بهترین کاربردهای این فناوری، استفاده به عنوان ابزار کمک آموزشی باشد.
فناوری واقعیت گسترده حسگرهای شنیداری و دیداری فرد را تا حد بسیار بالایی درگیر میکند و بسیار گیرا و درگیرکننده است. به همین دلیل برای اهداف آموزشی بسیار مناسب است. از طرفی، به دلیل سهبعدی و قابل تعامل بودن، ابزار مهمی برای آموزش مهارتهای مختلف به شمار میآید. به ویژه این که میتوان از آن برای آموزش به صورت مجازی و از راه دور نیز استفاده کرد.
فرد در هنگام استفاده از این فناوری، احساس میکند وارد دنیای دیگری شده است. دنیایی که شاید به طور طبیعی هیچ وقت امکان حضور در آن را نداشت. دنیایی که در آن میتواند در امنیت کامل چیزهایی را امتحان کند که از آنها واهمه دارد و به اینترتیب بر ترسش غلبه کند. یا میتواند به صورت ایمن در زمینههای مختلف آموزش ببیند بدون اینکه با خطری مواجه شود. یا میتواند یک شرایط مشابه را بارها و بارها تکرار و تمرین کند.
اختلال طیف اتیسم یک اختلال عصبی-تکوینی با علت قطعی ناشناخته است که از بدو تولد همراه کودکان مبتلاست. این بیماری به تدریج در حدود 1 تا 2 سالگی علائم خود را بروز داده و روند تکوینی شناختی و اجتماعی کودک را کند میکند. کودک مبتلا، بسته به شدت این بیماری، در یادگیری بعضی مفاهیم، بهخصوص در تشخیص احساسات دیگران، به مشکل برمیخورد. درنتیجه به تشخیص، مداخله و آموزش های خاص زودهنگام، بهخصوص آموزشهای تصویری و مکرر نیاز دارد تا بتواند همگام با کودکان هم سن خود رشد کرده و وارد اجتماع شود. در غیر این صورت خیلی زود به دلیل این تأخیر در رشد شناختی، از دوستان و جامعه پس زده میشود که این خود سبب حادتر شدن مشکلاتش خواهد شد.
همانطور که گفتیم، فناوری واقعیت گسترده، جذاب و سرگرمکننده است و گیرندههای دیداری و شنیداری را به شدت درگیر میکند. همچنین امکان برهمکنش با اشیاء در یک حضور مجازی، و ایمن بودن و تکرار پذیر بودن این فضا، آن را به ابزار مناسبی برای مداخله زودهنگام و آموزش کودکان مبتلا به اتیسم تبدیل میکند. چرا که کودک میتواند با استفاده از این فناوری، در محیط امنی مانند خانه و به دور از استرس تعامل اجتماعی با انسانهای واقعی (که استرسی واقعی و شدید برای این کودکان به حساب میآید)، آموزش مهارتهایی مانند تشخیص احساسات افراد را دریافت کند.
