واقعیت مجازی (به انگلیسی Virtual Reality و به اختصار VR) یک محیط 360 درجه مجازی است که توسط سختافزارها و نرمافزارها ایجاد میشود. محیط 360 درجه تجربه یک حضور واقعی در محیط را برای فرد فراهم میکند. به این معنی که همانند حضور در یک محیط واقعی، در یک محیط 360 درجه میتوانید به طور کامل بچرخید و دورتادو خود را ببینید.
ویژگیهای واقعیت مجازی چیست و چه کاربردهایی دارد؟
غوطهوری، حس حضور، تعامل کاربر با محیط مجازی و افزایش تمرکز و توجه.
واقعیت افزوده چیست؟
واقعیت افزوده (به انگلیسی Augmented Reality و به اختصار AR) یک تجربه تعاملی است که در آن دنیای واقعی با جهان مجازی ترکیب میشود. به بیان بهتر افزودن یک شیء مجازی به دنیای واقعی را واقعیت افزوده میگویند. در واقعیت افزوده با استفاده از نرمافزار و سختافزارهایی مثل گوشیهای هوشمند و یا هدستهای واقعیت افزوده، محتوای دیجیتال را روی محیطها و اشیاء واقعی قرار میدهند. مثلاً با قرار دادن گوشی در مقابل کتابی که عکس چشم در آن است، آن عکس بصورت سه بعدی نمایش داده شود یا با گرفتن دستان خالی خود در مقابل یک دوربین مخصوص، یک شیء خاص بر روی دستان شما نشان داده شود.
واقعیت افزوده چه کاربردهایی دارد؟همهی ما به نوعی از واقعیت افزوده استفاده کردهایم. مثلاً استفاده از برنامههای اسنپچت که چیزی را به تصویر واقعی ما اضافه میکند نمونهای از بکارگیری واقعیت افزوده است. این فناوری در زمینههایی مانند آموزش، طراحی دکوراسیون، بازی، ورزش، مد و لباس کاربردهای فراوانی دارد. این فناوری در حوزهی آموزش، به دلیل فراهم کردن امکان یادگیری مبتنی بر اکتشاف و تجربه و ادغام اشیای مجازی در دنیای واقعی، یادگیری را برای افراد جذاب و معنادار میکند. نمونهای از کاربرد این فناوری، فروش لوازم آشپزخانه یا دکوراسیون است. در این حوزه میتوان اشیاء را به صورت مجازی به فضا اضافه کرد و از بین گزینههای متعدد، بهترین مورد را انتخاب نمود.
این فناوری در آموزش پزشکی و آناتومی به دانشجویان و محققان نیز کاربرد دارد. با استفاده از عینکهای پیشرفتهی واقعیت افزوده، میتوان مثلاً شبکهی رگهای خونی یا اسکلت بدن انسان را در اندازه واقعی و با جزئیات تمام مشاهده کرد.
این سخت افزارها، هدست نام داشته و به سه دسته کلی تقسیم میشوند:
1. هدست مبتنی بر سیستم که برای کار با آن نیاز است حتما به سیستم ( رایانه ) متصل شد.
2. هدستهای مستقل یا Standalone که خود دارای پردازندهی داخلی بوده و برای کار با آن نیازی به رایانه یا موبایل نیست.
3. هدست مبتنی بر گوشی موبایل که محتوای واقعیت مجازی موجود در گوشی موبایل را بصورت سه بعدی نمایش میدهند. همچنین به منظور تعامل هرچه بیشتر کاربر با محتوای واقعیت مجازی و در مواردی که نیاز به استفاده از دستها در محیط مجازی باشد، میتوان از دستههای کنترلی مخصوص این هدستها استفاده کرد.
متخصصین سلامت چشم برای رفع خستگی چشم که ناشی از استفاده طولانیمدت از گوشی موبایل است، قانون 20-20-20 را ارائه کردهاند. طبق این قانون شخص در حین کار با موبایل، تبلت یا کامپیوتر باید هر ۲۰ دقیقه یک بار برای مدت زمان 20 ثانیه به چیزی ۲۰ متر دورتر نگاه کند. خوشبختانه این قانون در هدستهای واقعیت مجازی کاملا رعایت میشود. چرا که در دنیای واقعی و در فضاهای بسته، معمولاً اشیاء در فاصلهی 3 تا 4 متری چشم ما قرار دارند اما محتوای واقعیت مجازی موجود در این هدستها فضای بسیار وسیعتری را در مقابل چشمان ما قرار میدهد ( مانند رفتن به کوه، جنگل و کویر). ماهیچههای چشم در هنگام نگاه کردن به دور دست در فضای واقعیت مجازی، دقیقاً همان رفتاری را از خود نشان میدهند که در زمان نگاه کردن به دوردستها در دنیای واقعی دارند.
نکتهی دیگر، نگرانی از نور آبی صفحه موبایل است که میتواند منجر به بروز اختلالات خواب شود. برای رفع این مشکل میتوان نور آبی صفحه موبایل را خاموش کرد. هرچند این کار کمی کیفیت نور تصویر را کاهش میدهد ولی با از بین بردن نگرانی از تأثیرات نور آبی، امکان استفادهی مفید و لذتبخش از واقعیت مجازی را فراهم میکند.
اگر نگران اثرات جانبی نزدیکی گوشی موبایل به سر خود هستید میتوانید موبایل را روی حالت هواپیما بگذارید.
به طور کلی، مانند استفاده از سایر وسایل دیداری، بهتر است بعد از چند دقیقه استفاده از عینکهای واقعیت مجازی، چند دقیقه به چشم خود استراحت دهید. همچنین ذکر این نکته ضروری است که نه تنها بسیاری از نگرانیهای رایج درباره استفاده از این هدستها بیاساس است بلکه واقعیت مجازی میتواند اثرات مثبتی روی چشم داشته باشد. به عنوان مثال، در حال حاضر در دنیا و کشور ما از واقعیت مجازی برای درمان تنبلی چشم استفاده میشود.
آیا با استفاده از هدستهای واقعیت مجازی میتوان فیلم و عکسهای رایج دو بعدی را مشاهده کرد؟
خیر. به کمک این هدستها تنها میتوان فیلم های 360 درجهای را مشاهده کرد که به همین منظور ساخته شدهاند، مانند محتواهای 360 درجهی تولید شده توسط شرکت تکتاب. 
اما ما در تکتاب برای رفع این مشکل نیز راهکاری داریم و نرمافزارهایی در اختیار شما میگذاریم تا بتوانید فیلمهایی که 360 درجه نیستند را در فضایی هیجانانگیز مانند یک سینمای مجازی، ساحل دریا یا یک استخر بزرگ تماشا کنید و لذت ببرید.
